حسین قلی پور و محمدسعید عزیزی

عصای دست سیاستگذاران

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۱۲:۰۸ ۱۳۹۶/۰۶/۱۴

سیاست نامه، یک ابزار تصمیم‌سازی است که یک مسئله سیاستی را تعریف می‌کند، گزینه‌های سیاست را شناسایی و ارزیابی می‌کند و نهایتا یک بدیل مرجح را توصیه کند.

عصای دست سیاستگذاران

معرفی سیاست نامه و چگونگی تهیه آن

نویسنده: حسین‌قلی پور و محمد سعید عزیزی

کارشناسان گروه مطالعات سیاست و حکمرانی علوم انسانی

 

اشاره : یکی از خروجی‌های متداول اندیشکده‌ها خلاصه‌های سیاستی است؛ که به واسطه‌ای آن نقش تصمیم‌سازی و پیشتیبانی سیاستگذاران در اتخاذ سیاست‌های عمومی انجام می‌شود. سیاست نامه یکی از رایجترین و موثرترین خلاصه‌های سیاستی است. در یادداشت حاضر به معرفی سیاست نامه و چگونگی نگارش آن خواهیم پرداخت.

 

سیاست نامه، یک ابزار تصمیم‌سازی است که یک مسئله سیاستی را تعریف می‌کند، گزینه‌های سیاست را شناسایی و ارزیابی می‌کند و نهایتا یک بدیل مرجح را توصیه کند.هدف سیاست نامه جمع آوری و تحلیل داده‌ها درباب یک مسئله سیاستی نیست(مانند پژوهش) بلکه مجموعه‌ای از توصیه‌ها را برای اقدام ارائه می‌دهد.

سیاست نامه بایستی مباحث جامع و اقناع کننده ای که تصدیق کننده توصیه های سیاست ارائه شده است فراهم کند و به عنوان یک فراخوان به اقدام برای مخاطب هدف عمل کند.یک سیاست نامه وقتی موفق خواهد بود  که یک مسئله فوری سیاست را بهنگام مطرح کند مساله ای که نیاز به توجه فوری دارد یا بتواند گزینه های پیش رو برای حل مساله را صریح و روشن بیان کند و یا در ارزیابی رهاوردهای محتمل از گزینه ها مزیت داشته باشد و یا اینکه بتواند یک بدیل مرجح را به عنوان توصیه سیاستی فراهم کند و بحث و استدلال مستحکم برای پاسخ به این که چرا آن انتخاب بهترین گزینه ممکن است داشته باشد.

سیاست نامه یک تحلیل تاریخی[۱] نیست. گزارشی که دیدگاه‌ها و عقاید خاص نگارنده را در یک موضوع ارائه می‌دهد[۲] نیست. بیانیه‌ سیاسی ایدئولوژیک[۳] نیست. هر گزارشی که ابعاد سلبی و ایجابی دارد الزاماً سیاست‌نامه نیست. سیاست‌نامه‌ها صرفا با هدف جهت دادن تصمیم‌گیران و سیاستگذاران در یک عرصه خاص تهیه می‌شوند. اهداف تخصصی و آکادمیک ندارند و کاملاً ناظر به مرحله اجرا و در موضوع کاملا معینی اطلاعات و توصیه‌هایی ارائه می‌دهد. ادبیات بسیار ساده­ای دارند و فاقد ادبیات تخصصی و تکنیکی­اند چرا که سعی دارد به زبان مخاطب باشد. کوتاه بودن گزارش بسیار مهم است. چرا که اغلب باید مورد توجه تصمیم­گیران پرمشغله قرار بگیرد. بایستی به ۱۰ صفحه یا کمتر محدود شوند. هرچند جمع کردن جامعیت با ایجاز مشکل باشد.

قبل از تدوین سیاست‌نامه باید به سوالات زیر پاسخ بدهیم:

  1. برای کدام مرحله از سیاستگذاری می‌خواهید توصیه بنویسید؟
  2. مخاطب اولیه و مخاطبان ثانویه برای این گزارش چه کسانی هستند؟[۴]
  3. ذی نفعانی که درگیر هستند چه گروه هایی هستند؟[۵]
  4. آیا به مساله شناسی دقیق رسیده‌اید یا یک احساس اجمالی مشکل دارید؟[۶]
  5. با چه معیارهایی می خواهیم به سراغ حل مشکل برویم آیا گزینه هایی برای حل مساله داریم آیا برای توصیه­ها شواهد و مستنداتی داریم؟

 عناصر یک سیاست‌نامه

یک سیاست نامه شامل عناصر زیر است:

الف) عنوان: اولین قسمت یک سیاست‌نامه است که خواننده آن را می­بیند. عنوان شروع کننده فرآیند برقراری ارتباط با پیامی است که سیاست نامه حاوی آن است.

ب) فهرست مطالب: استخوان­بندی یا مرور ساختار یک سیاست نامه است. سازمان سراسری مقاله را نشان می­دهد، بخش اصلی و زیربخش­های آنها و شماره صفحاتی که مکان بخش­ها را در مقاله نشان می­دهند. فهرست مطالب، خوانندگان را به سوی کل مقاله، سوق می­دهند. فهرست برای خواننده، مرور سریعی از نقاط تمرکز و مسائل عمده مورد توجه مقاله فراهم می­کند. فهرست مطالب به خواننده در یافتن بخش­های خاص یا اطلاعاتی که به صورت خاص مورد علاقه خواننده هستند کمک می­کند.

ج) خلاصه اجرائی: خلاصه اجرائی، خوانندگان علاقه مند در مطالعه کل مقاله را قصد می­کند. اگرچه، کارکرد اصلی خلاصه اجرائی، رفع نیازهای آن خوانندگانی است که تمام مقاله را نخواهند خواند و خوانندگانی که علاقه عمده شان، رهاوردهای مطالعه یافته­ها و توصیه­های پیشنهادی سیاست و به صورت خاص، تصمیم گیرندگان است.خلاصه اجرائی کل مقاله را از طریق فراهم کردن اجمالی از همه بخش­های اصلی و یافته­ها، ارائه می­دهد.

د) مقدمه: مقدمه، منظره­ای را از طریق ارائه زمینه­ای برای مسئله سیاست و ارتباط آن با تمرکز خاص سیاست نامه تنظیم می­کند. مقدمه وجود یک مسئله فوری را اثبات کرده و ارزش مطالعه ادامه مقاله را نشان می­دهد که چرا راه حل­های ممکنی برای مسئله پیشنهاد خواهد کرد. مقدمه شامل بیانیه­ای از هدف سیاست نامه و مروری اجمالی از روش شناسی مورد استفاده است. مقدمه ممکن است با یک نقشه راه نتیجه گیری شود، نشان دادن اینکه چگونه مقاله سازماندهی شده است.

هـ) توصیف مسئله: شناسائی توصیف مسئله، تعریف و بیان جزئیات ماهیت مسئله، بحث می­شود. این ممکن است شامل: پیش زمینه مسئله (تاریخ مسئله، علل آن، کسی که تحت تاثیر آن است، سیاست­های گذشته و رهاوردهای آنها)، و وضعیت جاری مسئله (وسعت جاری و اثر مسئله، کسی که تحت تاثیر آن است، سیاست جاری و موفقیت­ها و شکست­های آن).

ز) گزینه­های بدیل: این بخش، طرح ریزی، ارزیابی و مقایسه بدیل­های سیاست ممکن است. تمام گزینه­های سیاست ممکن بایستی برای ساخت یک مورد جامع و متقاعدکننده ارائه شوند. تمرکزها بر روی ارزیابی چگونگی مقایسه هر گزینه در حل مسئله خاص است. مبتنی بر مبانی این شواهد، یک استدلال برای بدیل سیاست مرجح شکل گرفته است.

ح) نتیجه گیری­ها وتوصیه­ها: این بخش به صورت شفاف، موردی برای تصمیم گیران ارائه می­دهد و فراخوانی برای اقدام، فراهم می­کند. این بخش تلفیقی مختصر از یافته­های عمده فراهم می­کند. این فراتر از خلاصه­ای از یافته­های اصلی است، اما ارتباط با توصیه­های سیاست که دنبال شده است را روشن می­کند. در نهایت، مجموعه­ای از توصیه­های سیاست- گام­های عملی که نیازمند اجراشدن گزینه سیاست پیشنهادی، برای خواننده فراهم شده است.

ط) ضمیمه­ها: بسیاری از گزارش‌های سیاستی حاوی ضمیمه نیستند. اگرچه آنها می‌توانند برای نشان دادن اطلاعات اضافی در حمایت از استدلال اصلی، مفید باشند، به خصوص هنگامی که ارائه اطلاعات جزئی در متن گزارش ممکن است مانع دنبال کردن بحث اصلی شود. ضمیمه­ها ممکن است داده­ها و روش‌شناسی جمع‌آوری و استفاده آنها را ارائه دهند.

ی) کتاب شناسی: یک کتاب شناسی لیستی از منابعی که شما برای توسعه استدلال استفاده می‌کنید فراهم می‌کند. خوانندگان ممکن است بخواهند به این مراجع مراجعه کنند. کتاب شناسی، آنها را با راهنمایی جامعی برای ادبیات جاری در موضوعی که آنها ممکن است در کار شان استفاده شوند فراهم می‌کند.

در جدول حاضر اجزای عناصر کلیدی یک گزارش سیاستی ارائه شده و در مقابل سوال‌هایی که کیفیت تدوین آن را ارزیابی می‌کنند پیشنهاد شده است:

 

 

[۱] historical analysis

[۲] Standpoint

[۳] Ideological statement

[۴] مخاطب ثانویه کسانی هستند که هرچند هدف­گیری شما نبوده‌اند اما به گزارش شما توجه خواهند کرد و آن را خواهند خواند. باید در نوع ارائه توصیه و لحن و … به مخاطب‌های ثانویه توجه کرد.

[۵] یک مخاطب برای گزارش وجود دارد و یک ذی نفع، ذی نفعان نوعا گسترده تر و متعدد هستند.

[۶] باید به سطحی رسید که بتوان خیلی خلاصه در حد چند جمله مساله را بیان کرد.گاهی با وجود اینکه شما مساله شناسی دقیقی دارید اما مخاطب احساس مساله ندارد، لذا لازم است اصل وجود مساله برای او جا بیافتد.

[۷] .Dilemma

[۸]. Political feasibility

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

اندیشکده پویش صادق is Stephen Fry proof thanks to caching by WP Super Cache